Các thay đổi mới đầu có vẻ nhỏ và không quan trọng sẽ kết hợp lại thành những kết quả đáng kể sau nhiều năm. Chất lượng cuộc sống của chúng ta phụ thuộc vào chất lượng các thói quen ta có.
SỨC MẠNH ĐÁNG KINH NGẠC CỦA THÓI QUEN NGUYÊN TỬ
Nếu bạn có thể cải thiện bản thân 1% mỗi ngày, sau một năm bạn sẽ phát triển lên tới 37%. Điều này cho thấy rằng, những thay đổi nhỏ nhưng liên tục có thể tạo ra tác động lớn trong dài hạn. Hãy xem xét những lĩnh vực mà bạn muốn cải thiện trong cuộc sống. Những thay đổi nhỏ hàng ngày có thể dẫn đến những thành công lớn trong tương lai:
- Khi nộp hồ sơ xin việc, hãy chú ý đến từng chi tiết nhỏ như cách viết, định dạng và các kỹ năng cần thiết. Điều này có thể làm tăng cao khả năng bạn được gọi phỏng vấn.
- Luyện tập các câu đố âm thanh (tongue twisters) mỗi ngày sẽ giúp cải thiện khả năng phát âm và ngữ điệu của bạn một cách đáng kể sau một năm.
Thành công không phải là kết quả của một cuộc biến hình diễn ra trong một khoảnh khắc, mà là sản phẩm của những thói quen bạn thực hiện hàng ngày. Cuộc sống hiện tại mà bạn đang sống chính là hệ quả của những thói quen mà bạn đã hình thành và duy trì.
- Khó khăn về tài chính, chẳng hạn như việc thiếu hụt tiền bạc, thường là kết quả của việc tiêu xài bừa bãi mà không có kế hoạch, cùng với việc thiếu khả năng tiết kiệm.
- Sự yêu thương từ con cái bạn có thể là kết quả của việc bạn lắng nghe và tôn trọng chúng, tạo ra một môi trường gia đình ấm áp và gần gũi.
THÓI QUEN CÓ THỂ CỘNG GỘP VÌ LỢI ÍCH CỦA BẠN
- Hiệu suất cộng gộp: Hoàn thành một nhiệm vụ bổ sung mỗi ngày có thể tạo ra giá trị gia tăng cho sự nghiệp của bạn. Nếu bạn có thói quen hoàn thành một nhiệm vụ nào đó trước khi kết thúc ngày làm việc, bạn sẽ tạo ra một quy trình làm việc hiệu quả hơn, giúp nâng cao năng suất làm việc của bạn.
- Kiến thức cộng gộp: Việc học thêm một điều mới mỗi ngày không làm bạn trở thành thiên tài ngay lập tức, nhưng nó sẽ mở ra cho bạn một kho tàng kiến thức phong phú, đồng thời giúp bạn có cái nhìn đa dạng hơn về cuộc sống.
- Mối quan hệ cộng gộp: Sự tử tế nhỏ nhen với những người xung quanh mỗi ngày có thể giúp bạn xây dựng những mối quan hệ chất lượng, hỗ trợ bạn trong hành trình đến thành công. Hãy thực hành những hành động nhỏ như nói lời cảm ơn nhiều hơn, lắng nghe người khác nhiều hơn và giảm bớt sự phán xét đối với họ.
TIẾN TRÌNH VẬN HÀNH CỦA THÓI QUEN
Khi bạn quan sát một người thợ cắt đá, có thể bạn sẽ thấy rằng 1000 nhát cắt đầu tiên không tạo ra kết quả gì. Tuy nhiên, đến khi viên đá cuối cùng vỡ ra, bạn nhận ra rằng thành quả đó không chỉ đến từ nhát cắt cuối cùng mà là từ toàn bộ quá trình cắt đá trước đó Khi bạn nhìn thấy những người thành công, hãy nhớ rằng những thành tựu đó không đến chỉ sau một đêm. Đằng sau chúng là cả một quá trình dài đầy nỗ lực. Mỗi nỗ lực đều có giá trị; chỉ cần bạn kiên nhẫn chờ đợi kết quả.
4 LÝ DO HỆ THỐNG THÓI QUEN QUAN TRỌNG HƠN ĐẶT MỤC TIÊU
- Mục tiêu không thể giúp bạn chiến thắng: Trong các cuộc thi, luôn có người thắng và người thua. Những người thua cuộc cũng đã đặt ra mục tiêu và hy vọng chiến thắng, nhưng không phải ai cũng đạt được huy chương. Họ có thể đã thua cuộc trong cuộc thi, nhưng trong nhiều trường hợp, họ đã chiến thắng chính bản thân mình. Điều này cho thấy rằng, dù bạn có đặt ra những mục tiêu lớn lao, bạn vẫn cần phải chiến thắng bản thân trước tiên. Khi bạn xây dựng thói quen tốt, việc đạt được các mục tiêu sẽ trở nên dễ dàng hơn.
- Đạt được mục tiêu chỉ là một thay đổi tạm thời: Việc đạt được mục tiêu chỉ có thể mang lại sự thay đổi tạm thời cho cuộc sống của bạn. Nếu bạn muốn thay đổi kết quả, điều quan trọng là phải thay đổi hệ thống và thói quen dẫn đến kết quả ấy.
- Ví dụ, nếu bạn muốn có một căn phòng sạch sẽ nhưng không thay đổi cách sống gọn gàng, thì việc dọn dẹp chỉ mang tính chất tạm thời; căn phòng sẽ lại bừa bộn trong thời gian ngắn.
- Nếu bạn mong muốn tìm được một công việc tốt nhưng không đầu tư thời gian cho việc nâng cao kỹ năng, bạn sẽ nhanh chóng quay lại quá trình tìm việc.
- Nếu bạn muốn giảm cân nhưng vẫn duy trì thói quen ăn uống không lành mạnh và không tập thể dục, cân nặng của bạn sẽ trở lại như cũ.
- Mục tiêu sẽ giới hạn hạnh phúc của bạn: Con đường bạn đi thường không giống như những gì bạn đã hình dung ban đầu về thành công. Nếu bạn chỉ định nghĩa thành công theo một cách hạn chế, bạn có thể tự giới hạn hạnh phúc của mình. Thành công có nhiều hình thức và nhiều con đường khác nhau. Đừng để hạnh phúc của bạn bị trói buộc vào những định nghĩa hẹp hòi; hãy tận hưởng quá trình hướng tới thành công.
- Nếu bạn quá chú trọng vào việc trở thành một vị trí cụ thể trong sự nghiệp, bạn có thể bỏ lỡ những niềm vui hiện tại.
- Nếu bạn liên tục tìm kiếm một người bạn đời hoàn hảo, bạn có thể không cảm thấy hạnh phúc trong giai đoạn hiện tại.
- Mục tiêu sẽ gây khó khăn cho các quá trình dài hạn: Mục đích của việc đặt mục tiêu là để chiến thắng trong cuộc chơi, nhưng mục đích của việc xây dựng thói quen là để tiếp tục cuộc chơi.
THÓI QUEN ĐỊNH HÌNH CĂN TÍNH CỦA BẠN NHƯ THẾ NÀO VÀ NGƯỢC LẠI
Thay đổi hành vi của bạn sẽ trở nên khó khăn nếu bạn không thay đổi niềm tin bên trong bản thân. Bạn có thể có những mục tiêu mới và kế hoạch mới, nhưng nếu bạn không thay đổi cách nhìn nhận về chính mình, những thay đổi này sẽ khó có thể đạt được.
- Bạn có thể khao khát có một công việc tốt hơn, nhưng nếu bạn không đầu tư thời gian vào việc học hỏi và nâng cao kỹ năng, bạn sẽ khó lòng đạt được điều đó.
- Bạn mong muốn kiếm nhiều tiền hơn, nhưng nếu bạn vẫn giữ thói quen tiêu xài hoang phí mà không có kế hoạch tài chính, thì điều đó sẽ không xảy ra.
- Bạn muốn trở nên hạnh phúc hơn, nhưng nếu bạn không mở lòng để học hỏi và phát triển bản thân, bạn sẽ không thể tìm thấy hạnh phúc thực sự.
Khi bạn tự hào về một điều gì đó, bạn sẽ có động lực để duy trì thói quen liên quan đến điều đó.
- Nếu bạn tự hào về hình thể của mình, bạn sẽ chăm chỉ tập luyện hơn để giữ dáng.
- Nếu bạn tự hào về khả năng nói trước công chúng, bạn sẽ có thói quen luyện tập nói hàng ngày để cải thiện kỹ năng.
Chúng ta thường tự nhủ những điều tiêu cực về bản thân như:
- “Tôi rất kém trong việc tính toán.”
- “Tôi thường xuyên đi trễ.”
- “Tôi không giỏi công nghệ.”
Những suy nghĩ này vô tình gắn chặt với bản sắc của bạn. Càng để lâu, việc thay đổi càng trở nên khó khăn hơn. Vì vậy, bạn không nên quá gắn bó với bất kỳ bản sắc nào. Quá trình phát triển bản thân yêu cầu bạn phải quên đi những quan điểm cũ, không ngừng học hỏi, điều chỉnh niềm tin, khắc phục thiếu sót và mở rộng kiến thức của mình.
Con đường thực tế nhất để thay đổi hiện tại của bạn chính là thay đổi những gì bạn làm. Thói quen không chỉ là việc có được một cái gì đó, mà là việc trở thành một ai đó.
2 Bước Để Thay Đổi Căn Tính:
- Quyết định kiểu người mà bạn muốn trở thành: Hãy tự hỏi bản thân rằng người bạn muốn trở thành sẽ có những thói quen nào. Trọng tâm của thói quen không phải là đạt được một kết quả nào đó, mà là trở thành con người mà bạn mong muốn.
- Trở nên thon thả chứ không chỉ giảm cân.
- Trở nên giỏi tiếng Anh chứ không chỉ đạt điểm IELTS 9.0.
- Chứng minh với bản thân bằng những thắng lợi nhỏ: Những thành công nhỏ sẽ giúp củng cố niềm tin và động lực của bạn.
4 BƯỚC XÂY DỰNG THÓI QUEN
Mỗi hành vi của con người đều nằm trong một vòng lặp phản hồi: Thử → Thất bại → Học → Thử cái khác.
Nhờ vào việc luyện tập, bạn sẽ dần thành thạo và tạo ra giá trị từ việc lặp đi lặp lại đó. Đây là cách thói quen hình thành.
Thói quen ra đời để giải quyết một nhu cầu hoặc một vấn đề nào đó. Nhiều thói quen đã hình thành sâu trong tiềm thức mà bạn có thể không nhận ra, chẳng hạn như:
- Tìm công tắc đèn ngay khi bước vào phòng tối.
- Cầm điện thoại khi không có gì để làm.
- Mang dép mỗi khi ra ngoài.
- Nhìn đồng hồ mỗi khi thức dậy.
Dưới đây là 4 nguyên tắc để thay đổi hành vi, hình thành thói quen tốt và loại bỏ thói quen xấu:
| TÍN HIỆU | THÓI QUEN TỐT | THÓI QUEN XẤU |
|---|---|---|
| Nguyên tắc 1: Tín hiệu | Khiến nó rõ ràng | Khiến nó không còn rõ ràng |
| Nguyên tắc 2: Cơn thèm muốn | Khiến nó hấp dẫn | Khiến nó không còn hấp dẫn |
| Nguyên tắc 3: Phản hồi | Khiến nó dễ dàng | Khiến nó không còn dễ dàng |
| Nguyên tắc 4: Phần thưởng | Khiến nó tạo ra cảm giác thỏa mãn | Khiến nó không còn tạo ra cảm giác thỏa mãn |
CÁCH TỐT NHẤT ĐỂ BẮT ĐẦU MỘT THÓI QUEN
LÀM CHO THÓI QUEN RÕ RÀNG
- Xác định và gọi tên thói quen:
- Để tạo ra sự chú ý và nhận thức, bạn cần xác định rõ hành động mà bạn đang thực hiện. Ví dụ, khi bạn mở tủ lạnh, hãy tự nhắc mình: “Tôi đang mở tủ lạnh.” Điều này sẽ giúp bạn phá vỡ chế độ tự động trong hoạt động hàng ngày.
- Sử dụng kỹ thuật “chỉ tay và gọi tên” trong công việc hoặc cuộc sống hàng ngày. Chẳng hạn, khi bạn bật đèn, hãy nói “Tôi đang bật đèn lên.” Việc này giúp tăng cường sự chú ý và nhận thức về các thói quen của bạn.
- Sử dụng ý định thực thi:
- Để dễ dàng thực hiện thói quen mới, hãy cụ thể hóa thời gian và địa điểm mà bạn sẽ hành động. Ví dụ: “Lúc 7 giờ sáng ở phòng làm việc, tôi sẽ viết 200 từ.”
- Thay vì chỉ nói “Tôi sẽ tập thể dục nhiều hơn,” hãy cụ thể hóa như “Sau khi đánh răng xong, tôi sẽ đi giày chạy bộ và chạy 10 phút.” Sự rõ ràng này giúp bạn dễ dàng thực hiện hơn.
- Xếp chồng thói quen:
- Kết nối thói quen mới với một thói quen cũ mà bạn đã có. Ví dụ: “Sau khi rót xong cốc cà phê sáng, tôi sẽ dành 2 phút để lên kế hoạch cho ngày.”
- Việc này giúp tạo ra một chuỗi hành động liên tục, giúp bạn dễ dàng duy trì thói quen mới.
- Thiết kế môi trường để tín hiệu xuất hiện:
- Tạo ra một môi trường kích thích bạn thực hiện thói quen mới. Ví dụ, hãy để đàn guitar ở phòng khách để nhắc nhở bạn luyện tập, hoặc giấu đồ ăn vặt ở nơi cao để giảm cám dỗ.
- Nếu bạn không muốn sử dụng điện thoại ngay khi thức dậy, hãy cất nó ở phòng khác.
LÀM CHO THÓI QUEN HẤP DẪN
- Kết hợp thói quen:
- Ghép thói quen bạn cần (như viết nhật ký) với thói quen bạn thích (như nghe podcast yêu thích). Ví dụ: “Tôi chỉ được xem chương trình trinh thám khi đang chạy bộ trên máy.”
- Việc này làm cho thói quen trở nên thú vị hơn.
- Gia nhập nhóm có thói quen bạn muốn:
- Khi bạn tham gia vào một nhóm mà mọi người đều có thói quen tích cực (như chạy bộ), bạn sẽ cảm thấy hứng khởi hơn và dễ dàng duy trì thói quen đó.
- Định lại khung suy nghĩ:
- Thay vì nghĩ “Tôi phải ăn rau,” hãy thay đổi suy nghĩ thành “Tôi đang cung cấp năng lượng cho cơ thể để khỏe mạnh.” Việc này giúp bạn thấy thói quen trở nên tích cực hơn.
- Tạo nghi thức khởi động:
- Trước khi bắt đầu các thói quen khó khăn, hãy thực hiện một nghi thức khởi động như nhảy múa, nói một câu thần chú hoặc hình dung tích cực. Điều này giúp bạn có tâm trạng tốt hơn khi bắt đầu.
LÀM CHO THÓI QUEN DỄ DÀNG
- Áp dụng quy tắc hai phút:
- Đơn giản hóa thói quen mới về chỉ còn hai phút: như đọc một trang sách hoặc thực hiện một động tác yoga.
- Ví dụ: “Tôi có thể thiền hai phút.” Khi đã bắt đầu, bạn thường sẽ muốn tiếp tục lâu hơn.
- Giảm ma sát cho thói quen tốt:
- Chuẩn bị sẵn góc làm việc, để quần áo tập luyện ở nơi dễ thấy, hoặc cài đặt ứng dụng với công thức lành mạnh. Những thứ này sẽ giúp bạn dễ dàng bắt đầu hơn.
- Tăng ma sát cho thói quen xấu:
- Hủy đăng ký các bản tin không cần thiết, xóa các ứng dụng mạng xã hội, hoặc khóa đồ ăn vặt trong hộp kín để giảm cám dỗ.
- Tự động hóa tối đa:
- Sử dụng dịch vụ đặt thực phẩm lành mạnh định kỳ hoặc cài tính năng thanh toán tự động để không bỏ lỡ hạn thanh toán.
LÀM CHO THÓI QUEN THỎA MÃN
- Tự thưởng ngay lập tức:
- Sau khi hoàn thành thói quen, hãy thưởng cho bản thân ngay lập tức: có thể là dán sticker, thầm nói “Yes!”, hoặc nghỉ ngơi năm phút.
- Sử dụng lịch theo dõi thói quen để đánh dấu mỗi ngày bạn hoàn thành—nhìn thấy chuỗi tích lũy là một phần thưởng lớn.
- Áp dụng quy tắc Goldilocks:
- Đảm bảo rằng mức độ thử thách của thói quen vừa đủ để bạn cảm thấy hứng thú mà không quá căng thẳng.
- Thiết lập tính trách nhiệm:
- Chia sẻ với bạn bè về mục tiêu của bạn, gửi chứng cứ khi hoàn thành, hoặc tham gia vào nhóm kiểm tra tiến độ cùng nhau.
- Ghi chép và đánh giá:
- Đánh giá thói quen hàng tuần: xem điều gì hiệu quả, điều gì không, và điều chỉnh để duy trì tiến bộ. Việc này giúp bạn có cái nhìn tổng quát và điều chỉnh kịp thời.